Devlet memurlarının yıllık izin kullanımında, izin süresine denk gelen hafta sonlarının (Cumartesi ve Pazar) sayılıp sayılmaması uygulamada sık tartışılan konular arasında yer almaktadır. Mevzuatta konuya ilişkin açık ve tek bir hüküm bulunmaması, uygulamanın yerleşik idari yaklaşımlar üzerinden şekillenmesine neden olmuştur.
Yıllık İzin Süreleri ve Genel Çalışma Düzeni
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na göre memurların yıllık izin süreleri; hizmet süresi 10 yıla kadar olanlar için 20 gün, 10 yıldan fazla olanlar için ise 30 gün olarak belirlenmiştir.
Memurların haftalık çalışma süresi ise genel olarak 40 saat olup, bu süre Cumartesi ve Pazar günleri tatil olacak şekilde düzenlenmiştir. Ancak bazı hizmet türlerinde çalışma düzeni farklılaştırılabilmektedir.
Yıllık İzin Kullanımında Uygulama Şekli
Uygulamada memurlar genellikle izinlerini belirli gün blokları halinde kullanmakta ve izin başlangıcı ile bitişini hafta içine denk getirmeye çalışmaktadır. Bunun temel nedeni, izin süresine hafta sonlarının dahil edilmesi nedeniyle fiilen kullanılan dinlenme süresinin değişmesidir.
Bu uygulama sonucunda örneğin 5 günlük izin fiilen 9 güne, 12 günlük izin ise daha uzun bir takvim süresine yayılabilmektedir. Bu durum, izin hesabının iş günü esasına göre değil takvim günü esasına göre yapılmasından kaynaklanmaktadır.
Mevzuat Hükümleri ve Yorum Farklılıkları
Yıllık izinlerin nasıl hesaplanacağına ilişkin hükümler 657 sayılı Kanun’da yer almakla birlikte, izin süresinin iş günü mü yoksa takvim günü mü esas alınacağı açık biçimde düzenlenmemiştir.
Kanunda yer alan düzenlemelerde izinlerin kullanılma usulü, birleştirilmesi ve devri gibi hususlar belirtilmiş, ancak hafta sonu günlerinin izin süresine etkisi konusunda doğrudan bir açıklama yapılmamıştır.
Bu nedenle uygulamada idari yorumlar ve kurum içi yerleşik uygulamalar belirleyici olmuştur.
İdari Görüşler ve Yerleşik Uygulama
Geçmişte idare tarafından verilen bazı görüşlerde, yıllık izin süresi içinde kalan Cumartesi ve Pazar günlerinin izin süresine dahil edilmesi gerektiği yönünde değerlendirmeler yapılmıştır.
Buna karşılık, resmi tatil günleri ile idari izinlerin izin süresinden düşülmesi gerektiği kabul edilmiştir. Ancak hafta sonlarının neden farklı değerlendirildiğine ilişkin açık ve sistematik bir hukuki gerekçe tartışmalıdır.
Bu durum, uygulamanın büyük ölçüde yerleşik idari teamül niteliği taşıdığını göstermektedir.
İş Kanunu ile Karşılaştırma
İş hukuku kapsamında ise durum daha net düzenlenmiştir. 4857 sayılı İş Kanunu’na göre yıllık ücretli izin hesabında, izin süresine rastlayan hafta tatili, genel tatil ve ulusal bayram günleri izin süresinden sayılmamaktadır.
Bu yönüyle işçiler iş günü esasına göre izin kullanırken, memurların izin hesaplamasında takvim günü yaklaşımının uygulanması iki sistem arasında farklılık oluşturmaktadır.
Genel Değerlendirme
Mevcut uygulama incelendiğinde, hafta sonu günlerinin yıllık izin süresine dahil edilmesinin doğrudan açık bir kanun hükmüne dayanmadığı, daha çok idari yorum ve yerleşik uygulama çerçevesinde şekillendiği görülmektedir.
Memurların izin kullanımında iş günü esasına geçilmesi veya mevcut sistemin değiştirilmesi ise ancak açık bir yasal düzenleme ile mümkün olabilecek bir husus olarak değerlendirilmektedir.
