Yurt dışında emekli maaşı alan kişilerin Türkiye’de sağlık hizmetlerinden yararlanma yolu, emekli aylığının bağlandığı ülkeyle Türkiye arasındaki sosyal güvenlik anlaşmasına ve kişinin sağlık güvencesi statüsüne göre değişir. Sadece yabancı ülkeden emekli maaşı almak, Türkiye’de otomatik olarak ücretsiz sağlık hizmeti alma hakkı vermez.
Sağlık hakkı hangi duruma göre belirlenir?
Türkiye’de sağlık hizmetlerinden yararlanma hakkı değerlendirilirken üç bilgi önem taşır: Emekli aylığının hangi ülkeden alındığı, o ülkede sağlık yardımından yararlanma hakkının devam edip etmediği ve kişinin Türkiye’deki ikamet durumudur.
Türkiye ile sosyal güvenlik sözleşmesi bulunan ülkelerden birinde emekli olan kişiler, bazı durumlarda kendi ülkesindeki sağlık sigortası üzerinden Türkiye’de sağlık hizmeti alabilir. Bu işlem, ilgili ülkenin sosyal güvenlik kurumu tarafından düzenlenen sağlık yardım belgesi veya sözleşmede belirtilen elektronik kayıt üzerinden yürütülür.
Sözleşme kapsamında olmayan ülkeler bakımından ise kişinin Türkiye’de ayrıca bir sağlık güvencesi bulunması gerekir. Özel sağlık sigortası, seyahat sağlık poliçesi, Türkiye’deki sigortalılık veya genel sağlık sigortası statüsü birbirinden farklı sonuçlar doğurur.
Yurt dışında emekli maaşı alanlar Türkiye’de hangi yollarla sağlık hizmeti alabilir?
| Durum | Başvurulabilecek yol | Dikkat edilmesi gereken nokta |
|---|---|---|
| Sosyal güvenlik sözleşmesi bulunan ülkeden emeklilik | Emekli olunan ülkenin sağlık belgesi veya elektronik kayıt sistemi | Belgenin Türkiye’de kullanılabilir ve geçerli olması gerekir |
| Türkiye’de aktif sigortalılık | Türkiye’deki sigortalılık üzerinden sağlık provizyonu | Prim ve sigortalılık koşulları ayrıca kontrol edilir |
| Türkiye’de ikamet eden ve başka sağlık güvencesi bulunmayan kişi | Genel sağlık sigortası başvurusu | İkamet, yabancı ülke güvencesi ve başvuru şartları incelenir |
| Özel veya seyahat sağlık sigortası bulunan kişi | Poliçedeki teminatlar kapsamında özel sağlık kuruluşu | Her hastane ve her tedavi poliçe kapsamında olmayabilir |
Sosyal güvenlik anlaşması olan ülkelerden emekli olanlar
Türkiye’nin bazı ülkelerle yaptığı sosyal güvenlik sözleşmeleri, emeklilerin sağlık yardımlarından geçici veya sürekli ikamet sırasında yararlanmasına ilişkin hükümler içerebilir. Ancak bütün sözleşmelerin kapsamı aynı değildir. Bazı anlaşmalar yalnızca acil sağlık yardımlarını, bazıları ise ikamet edilen ülkedeki sağlık hizmetlerini belirli koşullarla kapsayabilir.
Emekli kişinin öncelikle aylık aldığı ülkedeki sosyal güvenlik kurumuna başvurarak Türkiye’de sağlık yardımı almasını sağlayan belgenin adını ve geçerlilik süresini öğrenmesi gerekir. Belge ülkeye göre değişebileceği için başka bir emeklinin kullandığı formun doğrudan geçerli olduğu varsayılmamalıdır.
Belge Türkiye’ye ulaştığında, kişi ikamet ettiği yerdeki Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü veya Sosyal Güvenlik Merkezine başvurabilir. Kurum kaydı tamamladıktan sonra sağlık kuruluşunda provizyon alınabilen bir kayıt veya ülkeye göre kullanılan YUPASS benzeri bir tanımlama oluşturulabilir.
Gerekli belgeler nelerdir?
Başvuru sırasında istenecek evrak, kişinin vatandaşlığına, emekli aylığının bağlandığı ülkeye ve sosyal güvenlik sözleşmesine göre değişebilir. İşlemi hızlandırmak için genellikle şu belgelerin hazırlanması yararlı olur:
- Türkiye Cumhuriyeti kimlik kartı veya pasaport,
- Yabancı ülke emeklilik kurumu tarafından düzenlenen sağlık yardım belgesi,
- Emekli aylığı veya sigorta numarasını gösteren belge,
- Türkiye’deki ikamet adresini gösteren kayıt veya ikamet izni,
- Varsa sosyal güvenlik sözleşmesi kapsamında daha önce verilmiş kayıt ya da tanımlama numarası,
- Yetkili kurum tarafından istenmesi hâlinde Türkçe tercüme ve onay belgeleri.
Belgenin süresi dolmuşsa veya kişi başka bir ülkede sağlık sigortalısı görünüyorsa Türkiye’de provizyon alınamayabilir. Bu nedenle başvuru öncesinde emekli olunan ülkenin kurumundan belgenin Türkiye’de geçerli olup olmadığı teyit edilmelidir.
Türkiye’de genel sağlık sigortasına başvuru mümkün mü?
Türkiye’de ikamet eden ve başka bir ülkenin sosyal güvenlik mevzuatı kapsamında sağlık yardımı alma hakkı bulunmayan yabancılar, kanunda belirtilen şartları taşıdıkları takdirde genel sağlık sigortası kapsamına girmek için başvurabilir. Yabancı ülkenin emekli aylığını almak, bu başvuruyu tek başına engellemez; ancak kişinin emekli olduğu ülkeden sağlık yardımı alma hakkının bulunup bulunmadığı ayrıca değerlendirilir.
Genel sağlık sigortası başvurusu için ikamet süresi, Türkiye’de yerleşim durumu ve başka bir ülkenin sağlık güvencesi altında olup olunmadığı önemlidir. Başvuru sırasında yabancı ülkedeki sağlık sigortasının devam ettiğini gösteren kayıtlar incelenebileceğinden, kişi durumunu eksiksiz bildirmelidir.
Bu yol, sosyal güvenlik sözleşmesiyle Türkiye’de sağlık yardımı alma hakkı bulunan kişiler için otomatik olarak uygulanmaz. Aynı kişi için iki farklı sağlık güvencesinin nasıl değerlendirileceğini SGK kayıtları belirler.
Hastaneye gitmeden önce hangi kontroller yapılmalı?
Yurt dışında emekli maaşı alanlar, Türkiye’de sağlık kuruluşuna başvurmadan önce sağlık güvencesinin sistemde aktif görünüp görünmediğini kontrol etmelidir. Belgenin geçerlilik tarihi, kapsamı ve kişinin Türkiye’deki ikamet türü özellikle önemlidir.
- Emekli olunan ülkenin sağlık kurumundan Türkiye’de kullanılacak belgenin güncel olup olmadığını öğrenin.
- Belgeyi SGK’nın ilgili birimine teslim ederek kaydın sisteme işlendiğini teyit edin.
- Planlı muayene veya tedavi öncesinde hastanenin provizyon biriminden kapsam bilgisini sorun.
- Özel hastaneye başvurulacaksa ilave ücret ve poliçe kapsamını önceden yazılı olarak öğrenin.
- Belgenin süresi dolmadan yenileme işlemi gerekip gerekmediğini kontrol edin.
Başvuru reddedilirse ne yapılabilir?
Sağlık provizyonu alınamaması, her zaman kişinin sağlık hakkı bulunmadığı anlamına gelmez. Belgenin sisteme işlenmemesi, tarih veya kimlik bilgilerindeki uyumsuzluk, yanlış kurum kaydı ya da süresi geçmiş evrak da aynı sonuca yol açabilir.
Önce SGK’nın ilgili biriminden ret gerekçesi yazılı veya kayıt üzerinden öğrenilmelidir. Sorun yabancı ülke belgesinden kaynaklanıyorsa emekli aylığını ödeyen kuruma başvurularak yeni belge istenebilir. Türkiye’deki başvuru veya provizyon işlemi hatalıysa SGK birimine düzeltme talebi verilebilir. Kişinin hangi statüden sağlık hizmeti alacağı kesinleşmeden ücretli işlem yaptırması, sonradan geri ödeme sorunu yaşamasına neden olabilir.
Yurt dışında emekli maaşı alanların Türkiye’de sağlık hizmetlerinden yararlanabilmesi için maaş bilgisi tek başına yeterli değildir. Sosyal güvenlik sözleşmesi, yabancı ülkedeki sağlık hakkının devamı, Türkiye’deki ikamet ve SGK kaydı birlikte değerlendirilir. En güvenli yol, seyahat veya tedavi öncesinde emekli olunan ülkenin kurumundan güncel sağlık belgesini almak ve Türkiye’de SGK kaydını kontrol ettirmektir.
